DOEL: verdieping en uitbreiding van de kennis op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis. Dit doel wordt nagestreefd door het uitgeven van publicaties, het instellen en onderhouden van werkgroepen, het organiseren en ondersteunen van onderzoek en activiteiten op historisch en aanverwant gebied, het leggen en onderhouden van externe contacten, het medewerken aan projecten van historisch belang en het verstrekken van informatie daarover aan zowel de leden als andere belangstellenden.

ONTSTAAN: in het begin van de jaren tachtig werd een oud stadsdeel bij de Grote Kerk afgebroken. Dit was een zo grote ingreep in de historische bebouwing, dat een groep wakkere inwoners met gevoel voor het historisch erfgoed in 1984 de Historische Vereniging Steenwijk en Omstreken oprichtte. In de eerste bestuursvergadering werd besloten zo spoedig mogelijk met de uitgave van een periodiek te beginnen. Als titel werd gekozen

HISTORISCHE MEDEDELINGEN, officieel orgaan van de Historische Vereniging Steenwijk en Omstreken. Het verschijnt viermaal per jaar. Getracht wordt een hoge norm na te streven qua vormgeving en inhoud. Bij speciale gelegenheden verschijnen themanummers, zoals de eerste keer in 1985 een nummer werd gewijd aan de Tweede Wereldoorlog. Het werd in een oplage van 8000 exemplaren door de toenmalige gemeente Steenwijk bekostigd en werd huis-aan-huis verspreid.

BOEKEN die in Verenigingsverband zijn samengesteld: Kadastrale Atlas van Steenwijk 1832 (1990), Steenwijk in 40-45, een historisch dokument (1995), Steenwijks Verleden; een geannoteerde bibliografie (2006), Stad en Wold; de gemeenten Steenwijk en Steenwijkerwold in de twintigste eeuw (1999), Steenwijker Oudheden (2005) en Steenwijk Vestingstad (2009). Dit laatste verscheen op 12 september 2009 ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de vereniging.

WERKGROEP ARCHEOLOGIE STEENWIJK EN OMSTREKEN (WAS): ingesteld in 1992 in overleg met de toenmalige Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek en de gemeente Steenwijk. Deze werkgroep van ruim 25 leden heeft, in opdracht of met toestemming van de gemeente, diverse locaties onderzocht. Behalve archeologisch onderzoek van de stad en het buitengebied wordt ook studie verricht naar artefacten uit de steentijd. Er wordt regelmatig contact onderhouden en samengewerkt met andere archeologische werkgroepen. Het lidmaatschap van de WAS valt onder dat van de Historische Vereniging.

ACTIVITEITEN van de Vereniging bestaan verder uit het organiseren van lezingen, excursies en historische rondwandelingen. In de zomers van 2000 en 2001 heeft de vereniging met raad en daad meegewerkt aan de restauratie van de Joodse begraafplaats aan de Eesveenseweg. Met verschillende zusterverenigingen worden contacten onderhouden, onder meer door bezoek en tegenbezoek en door het aangaan van ruilabonnementen op elkaars tijdschriften.